สภาผู้แทนราษฎรลงมติเสียงท่วมท้นเห็นชอบแก้ไขกฎหมายเลือกตั้งท้องถิ่นชุดแรก ลดอายุขั้นต่ำสมาชิกและผู้บริหารท้องถิ่น เหลือ 25 ปีเท่ากัน พร้อมเปิดทางให้มีการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นพร้อมกันได้ในอนาคต
วันที่ 29 ตุลาคม 2568 ที่รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎรได้ให้ความเห็นชอบร่างแก้ไข พ.ร.บ.การเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น และร่างกฎหมายเกี่ยวกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่พรรคการเมืองเกือบทุกพรรคร่วมกันผลักดันมาในวาระที่ 2 และ 3 แล้ว โดยร่างกฎหมายนี้หากประกาศบังคับใช้ จะมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงการเลือกตั้งท้องถิ่นหลายประเด็นด้วยกัน เช่น
1. ปรับลดอายุขั้นต่ำผู้สมัครรับเลือกตั้งท้องถิ่น ที่ปัจจุบันให้สมาชิกสภาท้องถิ่นอยู่ที่ 25 ปี ผู้บริหารท้องถิ่นอยู่ที่ 35 ปี เป็นขั้นต่ำ 25 ปี ทั้งสำหรับสมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น
2. เปิดทางให้มีการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นพร้อมกันได้ในอนาคต เพื่อเพิ่มความสะดวกให้ประชาชนในการออกมาใช้สิทธิเลือกตั้ง ประหยัดงบประมาณในการจัดการเลือกตั้ง ทำให้การบริหารจัดการง่ายขึ้น ส่งเสริมการแข่งขันที่เข้มข้นและเสมอภาค และป้องกันการที่ผู้บริหารท้องถิ่นลาออกจากตำแหน่งก่อนครบวาระเพื่อช่วงชิงความได้เปรียบทางการเมือง
เพิ่มความชัดเจนคุณสมบัติ
3. ปรับปรุงประสิทธิภาพในขั้นตอนการรับสมัคร รวมถึงเพิ่มความชัดเจนและความได้สัดส่วนเกี่ยวกับคุณสมบัติและลักษณะต้องห้าม
-เพิ่มขั้นตอนให้ผู้จัดการเลือกตั้งตรวจสอบประวัติการออกเสียงลงคะแนนของผู้สมัครทุกคนทันทีที่ยื่นใบสมัครเข้ามา เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความผิดพลาดหรือการเพิกถอนและการดำเนินคดีภายหลัง
-เรื่องการถือหุ้นสื่อ ให้มีความชัดเจนขึ้นว่าห้ามผู้สมัครถือหุ้นสื่อเฉพาะในกรณีที่ยังคงมีการดำเนินกิจการดังกล่าว
ปชน.ยังรอแก้กฎหมายเพิ่ม
ด้านตัวแทนของพรรคประชาชน ระบุว่า การสนับสนุนให้มีการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นพร้อมกัน จำเป็นต้องมีการแก้ไขกฎหมาย 2 ชุดคือ การแก้ไข พ.ร.บ. อปท. ที่สภาลงมติเห็นชอบในวันนี้(29 ต.ค.2568) เพื่อปรับให้วาระการดำรงตำแหน่งผู้บริหารท้องถิ่น ไม่จำเป็นต้องนับ 4 ปีใหม่ หากมีการเลือกตั้งในกรณีที่ผู้บริหารพ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระ (เช่น หาก นายก อบจ. เสียชีวิต หลังจากรับตำแหน่งมา 1 ปี และต้องมีการเลือกตั้งใหม่ อาจจะกำหนดให้วาระของนายกคนใหม่ไม่ต้องนับใหม่ 4 ปี แต่ให้มีเท่ากับวาระที่เหลือ 3 ปี)
ส่วนอีก 1 ฉบับคือ การแก้ไข พ.ร.บ. เลือกตั้งท้องถิ่น ที่กำลังอยู่ในขั้นตอนรับฟังความเห็น และจะเข้าสู่ระเบียบวาระการประชุมสภาในเดือนธันวาคมนี้ เพื่อเพิ่มกลไกที่มีความชอบธรรมทางประชาธิปไตยมารองรับกรณีผู้บริหารพ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระ (เช่น กำหนดให้นายกท้องถิ่นเสนอชื่อนายกสำรองในบัญชีที่แจ้งต่อสาธารณะตอนหาเสียงเลือกตั้ง – หากนายกพ้นจากตำแหน่งก่อนครบวาระ ให้นายกสำรองในบัญชีขึ้นมาดำรงตำแหน่งนายกแทน)
ปลดล็อกเพดานดำรงตำแหน่ง
นอกเหนือจาก 3 ประเด็นดังกล่าวที่พรรคประชาชนร่วมผลักดัน อีกประเด็นหนึ่งที่สภาได้มีมติเห็นชอบในร่างกฎหมาย คือการทบทวนปลดล็อกเพดานวาระการดำรงตำแหน่ง ที่ปัจจุบันกำหนดว่าผู้บริหารท้องถิ่นจะต้องเว้นวรรคไปก่อน 4 ปี หากดำรงตำแหน่งติดต่อกัน 2 วาระ ก่อนจะสามารถกลับมาลงสมัครรับเลือกตั้งได้อีกรอบ
เชื่อจุดเริ่มต้นชาวบ้านมีส่วนร่วม
แม้กฎหมายที่สภาเห็นชอบในวันนี้ จะยังไม่สามารถทำให้การเลือกตั้งท้องถิ่นมีความสมบูรณ์แบบได้ในทันที แต่จะเป็นจุดเริ่มต้นในการทำให้ประชาชนมีส่วนร่วมได้มากขึ้นในการเลือกตั้งท้องถิ่น โดยยังมีชุดกฎหมายเลือกตั้งท้องถิ่นที่พรรคประชาชนเสนออีกหลายร่าง ที่คาดว่าจะเข้าสู่การพิจารณาของสภาในสมัยประชุมถัดไป เริ่มต้นที่เดือนธันวาคม
